رک (Rack) چیست؟
اگر تا به حال از تصاویر مراکز داده (Data Center) یا اتاق سرور بازدید کرده باشید، احتمالاً کابینتهای فلزی بزرگی را دیدهاید که تعداد زیادی سرور، سوئیچ، روتر و تجهیزات شبکه داخل آنها نصب شدهاند.
این کابینتها رک (Rack) نام دارند.
رک یک محفظه استاندارد فلزی است که برای نصب، نگهداری، مدیریت و محافظت از تجهیزات شبکه و سرورها طراحی شده است. استفاده از رک باعث نظم بیشتر، مدیریت آسانتر کابلها، بهبود جریان هوا و افزایش امنیت تجهیزات میشود.
چرا از رک استفاده میکنیم؟
قرار دادن تجهیزات روی میز یا زمین، علاوه بر ایجاد بینظمی، احتمال آسیبدیدگی و مشکلات خنکسازی را افزایش میدهد.
رک این مشکلات را برطرف میکند و مزایای زیر را به همراه دارد:
- مدیریت بهتر تجهیزات
- اشغال فضای کمتر
- کابلکشی منظم
- گردش هوای مناسب
- افزایش امنیت فیزیکی
- نگهداری و تعمیر آسانتر
- توسعه راحتتر زیرساخت
به همین دلیل تقریباً تمام اتاقهای سرور و مراکز داده از رک استفاده میکنند.
واحد U در رک چیست؟
ارتفاع تجهیزات رک با واحدی به نام U (Unit) اندازهگیری میشود.
هر 1U برابر با 1.75 اینچ (حدود 4.45 سانتیمتر) است.
نمونههایی از تجهیزات:
- سرور 1U
- سرور 2U
- سوئیچ 1U
- Patch Panel 1U
یک رک 42U یعنی فضایی معادل 42 یونیت برای نصب تجهیزات دارد.
انواع رک
۱. رک ایستاده (Floor Standing Rack)
رایجترین نوع رک است.
ویژگیها:
- ظرفیت بالا
- مناسب دیتاسنتر
- مناسب اتاق سرور
- امکان نصب تجهیزات زیاد
معمولاً در اندازههای:
- 22U
- 27U
- 32U
- 42U
- 47U
تولید میشود.
۲. رک دیواری (Wall Mount Rack)
این رکها روی دیوار نصب میشوند و برای تجهیزات سبک مناسب هستند.
کاربردها:
- دفاتر کوچک
- دوربین مداربسته
- تجهیزات شبکه
- سوئیچ و روتر
معمولاً برای نصب سرور مناسب نیستند.
تجهیزات داخل رک
رک فقط محل قرارگیری سرورها نیست؛ تجهیزات مختلفی در آن نصب میشوند.
سرور
اصلیترین تجهیز داخل رک است که سرویسهای مختلف را ارائه میدهد.
سوئیچ شبکه
تمام تجهیزات شبکه را به یکدیگر متصل میکند.
روتر
ارتباط بین شبکههای مختلف یا اینترنت را برقرار میکند.
Patch Panel
برای مدیریت و نظم کابلهای شبکه استفاده میشود.
PDU (Power Distribution Unit)
برق تجهیزات داخل رک را توزیع میکند.
در بسیاری از مراکز داده از PDUهای هوشمند برای مانیتورینگ مصرف برق استفاده میشود.
UPS
در زمان قطع برق، تجهیزات را برای مدت مشخصی روشن نگه میدارد تا از خاموش شدن ناگهانی جلوگیری شود.
KVM
امکان مدیریت چندین سرور با یک مانیتور، صفحهکلید و ماوس را فراهم میکند.
Cable Manager
برای مرتبسازی کابلهای برق و شبکه استفاده میشود.
وجود Cable Manager باعث افزایش جریان هوا و سهولت تعمیرات خواهد شد.
اهمیت تهویه در رک
تمام تجهیزات داخل رک گرما تولید میکنند.
اگر هوای گرم بهدرستی تخلیه نشود:
- عمر قطعات کاهش پیدا میکند.
- احتمال خرابی افزایش مییابد.
- عملکرد سرورها افت میکند.
به همین دلیل رکها دارای:
- فن
- پنلهای مشبک
- مسیر ورود و خروج هوا
هستند.
در مراکز داده نیز معمولاً از طراحی راهروی سرد (Cold Aisle) و راهروی گرم (Hot Aisle) برای بهبود خنکسازی استفاده میشود.
انتخاب رک مناسب
برای انتخاب رک باید به موارد زیر توجه کنید:
- تعداد تجهیزات
- ارتفاع موردنیاز (U)
- عمق رک
- سیستم تهویه
- ظرفیت تحمل وزن
- نوع درب (شیشهای یا مشبک)
- امکان عبور کابل
رک در دیتاسنتر چه نقشی دارد؟
در مراکز داده ممکن است صدها یا حتی هزاران سرور وجود داشته باشد.
اگر این تجهیزات داخل رک نصب نشوند، مدیریت آنها تقریباً غیرممکن خواهد بود.
رک باعث میشود:
- تجهیزات استاندارد نصب شوند.
- کابلها منظم باشند.
- تعمیرات سریعتر انجام شود.
- تهویه بهینه باشد.
- فضای دیتاسنتر به بهترین شکل استفاده شود.
جمعبندی
رک یکی از مهمترین اجزای زیرساخت شبکه و مراکز داده است. این تجهیزات علاوه بر نظمدهی به سرورها و تجهیزات شبکه، نقش مهمی در افزایش امنیت، بهبود تهویه، مدیریت کابلها و توسعه آسان زیرساخت دارند.
شناخت رک و تجهیزات داخل آن، پایهای مهم برای یادگیری مباحثی مانند دیتاسنتر، مجازیسازی و مدیریت سرور محسوب میشود.
سوالات متداول
رک چه کاربردی دارد؟
رک برای نصب، نگهداری و مدیریت تجهیزات شبکه و سرورها استفاده میشود.
منظور از 42U چیست؟
یعنی رک دارای 42 واحد استاندارد برای نصب تجهیزات است.
آیا همه سرورها داخل رک نصب میشوند؟
خیر. فقط سرورهای Rackmount برای نصب در رک طراحی شدهاند. سرورهای Tower معمولاً بهصورت مستقل استفاده میشوند.